Wirtualna wycieczka po letniskowym domu Józefa Mackiewicza
W podwileńskiej osadzie Czarny Bór znajduje się dom Józefa Mackiewicza i jego żony, Barbary Toporskiej. Mieszkali tutaj razem przez blisko 10 lat, od połowy lat 30, XX wieku, aż do ucieczki przed Armią Czerwoną w lecie 1944 roku. To właśnie tu w tym niezwykłym miejscu powstał słynny tom reportaży „Bunt rojstów”, a sama miejscowość Czarny Bór i jej najbliższe okolice zostały tak znakomicie i malowniczo opisane, piórem wybitnego poety w powojennych powieściach, na czele z „Drogą donikąd”.
Pracownicy i wolontariusze „Fundacji Wileńszczyzna” mają zaszczyt zaprosić Państwa – naszych czytelników i sympatyków, na wirtualną wycieczką po letniskowym domu Józefa Mackiewicza i jego żony Barbary Toporskiej.
Jesteśmy przekonani, że znaleźliśmy się w miejscu gdzie przeszłość spotyka się z teraźniejszością, tradycja z nowoczesnością. Spoglądając na dom w Czarnym Borze na Litwie, oczyma wyobraźni zobaczyć możemy dziejowe burze i nawałnice dawnej Rzeczypospolitej.
Dramat i ogrom zbrodni dwóch największych totalitaryzmów w historii świata – sowieckiego komunizmu i niemieckiego nazizmu, które już wtedy były żywym i niezwykle bolesnym – doświadczeniem pisarza i publicysty.
Życiowe wzloty i upadki Józefa Mackiewicza, towarzyszące im blaski i cienie, radość i łzy jak w soczewce skupiają dramatyczną historię życia i twórczości poety i II Rzeczypospolitej.
Posiadłość Państwa Mackiewiczów nie jest tylko znakomicie odrestaurowanym budynkiem mieszkalnym, jego pojęcie daleko wykracza poza swój fizyczny sens – ten dom jest wartością, symbolem i wielką metaforą.
Naszą internetową podróż w czasie rozpoczynamy od drewnianej werandy, otoczonej długim szczelnym płotem z widokiem na las. Z pewnością tu wspólnie razem, poeta wraz z żoną spędzali upalne dni i wieczory, popijając dobrą kawę i herbatę. Zapewne w swoich licznych rozmowach dotykali rzeczy prozaicznych, nie stroniąc przy tym od tematów natury narodowej i międzynarodowej. Na horyzoncie bowiem, widać już było złowieszczy cień – nadciągającego sowieckiego komunizmu.
Zaledwie kilka kroków dalej znajduje się przedsionek domu, w którym było miejsce na garderobę Państwa Mackiewiczów i odwiedzających posiadłość licznych gości. Stylowe lustro, komoda, małe obrazy na ścianie subtelnie podkreślają elegancję tego wnętrza.
Na parterze usytuowany jest mniejszy pokój, osobisty gabinet pisarza, na biurku stoi lampka i maszyna do pisania. Dokładnie w tej chwili serca zwiedzający biją znacznie mocniej.
Widoczna surowość i skromność pomieszczenia niezwykle mocno kontrastuje z wielkością talentu i pisarstwa Józefa Mackiewicza.
Dosłownie w tym miejscu powstała unikalna i arcy-piękna książka poety i publicysty pod znamiennym tytułem „Bunt Rojstów”.
To zbiór reportaży, w których Józef Mackiewicz, cofając się w czasie, zabiera swoich czytelników w wielką podróż po dawnych Kresach II Rzeczypospolitej.
Z reporterską precyzją i bez żadnego retuszu przedstawia życie codzienne mieszkańców, skutecznie dekonstruując dotychczasowy, niemal idylliczny obraz tych ziem.
Vis-à-vis miejsca pracy znajduje się stylowy salon na środku którego stoi piękny stół z krzesłami, kredensy z porcelanową i szklaną zastawą oraz żeliwny piecyk, który ogrzewał pomieszczenie w chłodne jesienne i zimowe dni.
Naczelne miejsce w domu Państwa Mackiewiczów zajmuje kaflowy piec, którego kosztowne i skomplikowane odrestaurowanie okazało się jednym z najważniejszych wyzwań dla „Fundacji Wileńszczyzna”. Kluczowe dla powodzenia całego przedsięwzięcia okazały się prace konserwatorskie, które pozwoliły na zachowanie historycznego charakteru urządzenia i całego obiektu.
Pobieżny rzut oka turysty, na historyczną kuchnię Państwa Mackiewiczów dowodzi jak bardzo współczesne osiągnięcia nauki i techniki, zrewolucjonizowały życie współczesnych ludzi.
Dziś to niewielkie pomieszczenie w sposób doskonały łączy tradycję z dobrze rozumianą nowoczesnością.
Kilka szybkich i zamaszystych kroków w górę i już znajdujemy się na piętrze, a właściwie na pięknym poddaszu słynnej „Mackiewiczówki.”
Zapewne w tym miejscu znajdowała się niewielka sypialnia Państwa Mackiewiczów i wszechstronny korytarz z balkonem. W przejściu nasz wzrok przykuwają wyszukane fotele i charakterystyczna biblioteczka z cennymi woluminami i dziełami wielkich poprzedników pisarza, Kochanowskiego, Mickiewicza, Słowackiego, Żeromskiego dla których motyw i losy domu ojczystego – miały niebagatelne znaczenie.
Immanentnym i bardzo oryginalnym elementem współczesnej architektury domu Państwa Mackiewiczów, który podkreślmy nie jest całkowicie wierną kopią budynku z okresu wojny, są dwa supernowoczesne pomieszczenia komputerowe.
Dostosowane przede wszystkim do potrzeb i wyzwań, głównie młodych ludzi, studentów jakie dziś musi spełniać „Mackiewiczówka”, która oficjalnie stała się Ośrodkiem Pracy Twórczej im. Józefa Mackiewicza.
Z założenia dom jako placówka dydaktyczna pełnić ma rolę centrum naukowego, przeznaczonego przede wszystkim dla młodzieży akademickiej.
Głównym zadaniem ośrodka jest propagowanie literatury, historii oraz wybitnej postaci, jednego z największych polskich prozaików XX wieku – Józefa Mackiewicza.
W sferze nie do końca odkrytej tajemnicy życia każdego człowieka – pozostaje nam niezachwiana nadzieja i przekonanie graniczące z pewnością, że dom Józefa Mackiewicza i Barbary Toporskiej, był w trakcie ich blisko dziesięcioletniego pobytu w Czarnym Borze – azylem polskości, dającym poczucie rodzinnej harmonii i bezpieczeństwa.
Wymownym miejscem marzeń i tęsknoty za światem, który na oczach naszych bohaterów – zdawał się odchodzić, pospiesznie w bezpowrotną przeszłość.
Przeczytaj także
Dołącz do newslettera!
